Giáo dục trẻ của người Nhật thực tế cho thấy, các em có khả năng độc lập, quyết đoán. Các trẻ em bên Nhật thường rất ngoan ngoãn, lễ phép, có khuôn khổ, gắn bó với gia đình.

Con thông minh, học giỏi là niềm tự hào và mong ước của tất cả các ông bố, bà mẹ. Vậy thì cha mẹ cần làm gì để có thể dạy con thông minh?

I. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CỦA TRẺ EM NHẬT BẢN

Tính tự giác cực cao

Ngay từ còn rất nhỏ, trẻ em Nhật Bản đã có thể tự làm vệ sinh cá nhân, ngồi nghiêm chỉnh vào bàn ăn, tự xúc ăn, trẻ ý thức được rằng đâu là công việc mình phải làm chứ không cần nhờ người khác hay phải đợi cha mẹ nhắc nhở.

Các em bé Nhật rất tự tin, hòa nhập

Ngay từ nhỏ các trẻ em bên Nhật Bản đã được cha mẹ cho tham gia các hoạt động tập thể. Đối với người Nhật, điều đầu tiên cần dạy con cái đó chính là khả năng tự tin, mạnh dạn, bản lĩnh.

Trẻ tham gia thi đấu, biểu diễn và tỏ ra rất bản lĩnh khi đứng trước đám đông. Thậm trí, các em bé gái 3-4 tuổi còn tham gia vào đội bóng đá nữ…Chính điều đó giúp trẻ em trở nên năng động và hoạt bát hơn giúp trẻ em có tính hòa nhập và tinh thần làm việc nhóm.

Có 2 thứ mà bất cứ trường học nào cũng dạy trẻ đó là nói : “cảm ơn” và mỉm cười. Trẻ thường tự chia đồ chơi cho nhau và có tính cộng đồng rất lớn. Các em nhỏ khi chơi với nhau còn thân thiết hơn cả chị em ruột, chính điều đó khiến cho các em hòa nhập nhanh, và có cách cư xử rất lịch sự với người khác.

Khuyến khích trẻ bộc lộ năng lực bản thân

Trẻ được tự do lựa chọn các môn học mình thích, làm theo và tự do bày tỏ suy nghĩ của riêng mình. Trẻ em ở đất nước này luôn có những giờ học ngoại khóa rất bổ ích như tham gia làm bánh, tới những ngày hội thể thao, biểu diễn ở những sự kiện cộng đồng…

Các hoạt động đó khiến các em được rèn luyện sự tự tin, lòng dũng cảm ngay từ lúc còn nhỏ. Trong những giờ học ngoại khóa như vậy, trẻ tỏ ra rất hứng thú và điều đó đã để lại trong các em những ấn tượng vô cùng sâu sắc.

II. PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC TRẺ CỦA NGƯỜI NHẬT

Dạy con tự lập từ nhỏ

Tại đất nước “Mặt trời mọc”, trẻ em 3 tuổi đã được bố mẹ hướng dẫn cách tự ăn, tự mặc quần áo và vệ sinh cá nhân để chúng không bị phụ thuộc vào phụ huynh trong các hoạt động thường ngày.

Lớn tuổi hơn nữa, trẻ còn được dạy cách tự hỏi đường và đi học một mình, biết cách chăm sóc cho em và phụ giúp bố mẹ việc nhà.

Trẻ em Nhật  được bố mẹ tôn trọng các quyết định ngay từ nhỏ, từ việc ăn gì, mặc quần áo gì đến trường hay đặc biệt hơn là tôn trọng sở thích và đam mê của trẻ.

Bố mẹ Nhật cho rằng như thế trẻ sẽ năng động sáng tạo hơn, chủ động trao đổi, tâm sự hoặc tranh luận thông minh với người lớn.

Đây là cơ hội tốt để trẻ tự ý thức và chịu trách nhiệm về quyết định của mình trong tương lai. Tạo cho trẻ thói quen tự lập và chủ động từ bé là nét nổi bật nhất trong phương pháp dạy con của người Nhật.

Khi trẻ hình thành một thói quen xấu, lập tức sửa ngay và không bao giờ thỏa hiệp với con

Ngay khi nhận thấy con mình đang dần hình thành một thói quen xấu như không chịu ăn cơm, không chịu làm bài tập hay nói dối, mẹ Nhật sẽ lập tức tìm cách sửa sai cho con mà không để con lặp lại hành vi đó lần tiếp theo.

Mặc dù cho trẻ tự lập ra quyết định cho mình nhưng cha mẹ Nhật vẫn luôn đặt con trong một khuôn khổ nhất định. Cha mẹ Nhật không bao giờ trao đổi với con về lợi ích ngắn hạn để bỏ đi một thói quen xấu.

Ví dụ, nếu trẻ không chịu ăn, cha mẹ Nhật sẽ không thỏa hiệp cho con xem tivi hay sử dụng điện thoại di động chỉ để trẻ ăn tiếp. Hay dù trẻ mè nheo, khóc lóc, mẹ Nhật sẽ không vì để trẻ ngừng khóc mà đáp ứng ngay nhu cầu cho con.

Không bao giờ la mắng trẻ

Cha mẹ Nhật Bản rất kiên nhẫn trong việc giáo dục con mình. Việc tạo ra thói quen tự lập ngay từ sớm cho trẻ không phải là một điều dễ dàng mà cần cả một quá trình hình thành lâu dài.

Khi trẻ chưa tự làm được ngay, mẹ Nhật không la mắng mà nhẹ nhàng hướng dẫn con lại từ đầu. Việc la lắng hay quát trẻ chỉ khiến trẻ cảm thấy tự tin hay thậm chí là sợ hãi khi đối diện với cha mẹ trong các lần tiếp theo.

Cha mẹ Nhật còn thường xuyên động viên và khen ngợi con cái khi trẻ làm được những việc thường ngày. Mẹ Nhật sẽ hạn chế khen con giỏi để trẻ không tự phụ hay quá tự tin về bản thân mình mà không cố gắng sau này.

Dạy chữ cho trẻ càng sớm càng tốt

Một số nghiên cứu chỉ ra rằng, việc học chữ từ sớm đối với trẻ có tác động đến việc phát triển trí não của trẻ, đặc biệt là với hệ chữ tượng hình. Chính vì thế, cha mẹ Nhật cũng ưu tiên dạy chữ cho con từ nhỏ để chúng sớm tiếp cận được với những kiến thức đời sống và khoa học.

Việc dạy chữ cho trẻ song hành với việc tạo cho trẻ thói quen và tinh thần chủ động và tự giác trong học tập ngay cả khi chưa đến trường.

Giáo dục trẻ một cách toàn diện

Hãy để con tự làm mọi việc có thể. Mẹ bắt đầu để con tập tự làm các công việc có thể. Đầu tiên từ việc tự xúc ăn, làm vệ sinh cá nhân, cất đồ chơi, làm việc giúp mẹ để trẻ tự trải nghiệm, tích lũy. Cha mẹ chỉ nên ở bên quan sát, giúp đỡ trẻ một phần.

Cho trẻ đi nhiều nơi, quan sát nhiều vật, việc  như đi công viên, vườn bách thú, viện bảo tàng, thư viện….Sau khi đi, cha mẹ hãy hỏi để trẻ kể lại, hỏi cảm nhận của bé.

Không chỉ dừng lại ở việc cho trẻ đến trường để học kiến thức, cha mẹ Nhật còn khuyến khích con tham gia các hoạt động ngoại khóa và dã ngoại. Trẻ được học cách trồng cây và thu hoạch như người nông dân, được tự do khám phá những điều kỳ thú trong tự nhiên, và được dạy các kỹ năng cần thiết để sinh tồn và thích nghi với môi trường sống.

Bên cạnh đó, các kỹ sinh như sơ tán khi có đám cháy xảy ra, cách ứng phó khi có động đất, sóng thần cũng được chú trọng. Trẻ còn được dạy cách kiềm chế nỗi sợ và bình tĩnh xử lý trong các tình huống bất thường.

Kỹ năng giao tiếp ứng xử

Kỹ năng giao tiếp và ứng xử với gia đình và xã hội là một trong những điều được chú trọng nhất trong nền văn hóa tại xứ sở hoa anh đào. Người Nhật chú trọng kỹ năng giao tiếp và tập trung giáo dục cho trẻ ngay từ khi trẻ bắt đầu biết nói. Những bài học đầu tiên là cách chào, cách nói lời cảm ơn và lời xin lỗi, sau đó là các quy tắc ứng xử với gia đình, tại trường học hay tại nơi công cộng.

Với mỗi quy tắc giao tiếp ứng xử, người Nhật cũng có những quy định riêng. Ví dụ như khi chào hỏi trẻ được giải thích rõ tại sao phải cúi chào cho đến cách thức cúi chào. Theo đó, thường có 2 tư thế chủ yếu là ngồi và đứng cúi đầu chào. Khi đứng chào cần phải thẳng lưng và chân để thể hiện sự tôn trọng người khác và tính cách thẳng thắn của mình. Khi ngồi, hai đầu gối chân phải khép vào với nhau, úp sát mu bàn chân xuống sàn nhà và hai bàn tay đặt xuống sàn khi cúi chào.

Với cha mẹ Nhật Bản, con cái của họ cần phải được giáo dục nghiêm túc ngay từ đầu. Có nhiều phương pháp dạy khác nhau tuy nhiên có những điều là cốt lõi trong việc dạy trẻ. Trên đây là 6 điều căn bản trong phương pháp dạy con của người Nhật, bố mẹ Việt có thể tham khảo để bắt đầu xây dựng lộ trình giáo dục cho trẻ phát triển toàn diện trong tương lai.

Bài học gắn liền với thực tế

Tại các trường mầm non của Nhật, cô giáo sẽ không nói “các em phải biết yêu thương động vật”, mà họ cho các bé tự nuôi và chăm sóc một loại động vật gì đó như: gà, chuột lang, thỏ, rùa, thậm chí là cả giun đất… mỗi một nhóm từ 4 – 5 em sẽ chăm sóc một con.

Để giúp trẻ hiểu rằng không nên lãng phí đồ ăn, cô giáo không giảng “một hạt thóc vàng chín hạt mồ hôi, nên các em không được lãng phí…”. Các bé được trực tiếp trồng lúa hoặc các loại rau củ trong vườn cây hoặc bồn hoa của trường. Các bé sẽ tự reo hạt, chăm sóc, cho tới thu hoạch, tất nhiên là vẫn dưới có giáo viên hướng dẫn nhưng chủ yếu là các bé tự làm.Qua đó, trẻ hiểu được để làm ra được một củ cải hoặc một củ khoai cho các bé ăn, các bác nông dân đã vất vả như thế nào.

Xem thêm: 7 bài học người Nhật dạy cho cả thế giới

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here